דוח מת"ת: שילוב וקידום מחוננים ומצטיינים בבתי ספר יסודיים הטרוגניים / تقرير معلومات داعمة للتخطيط: دمج وتطوير الموهوبين والمتفوّقين في المدارس الابتدائيّة غير المتجانسة
ליצירת קשר | English | للصفحة باللغة العربية | לדף הפייסבוק |

פרסומים

דוח מת"ת: שילוב וקידום מחוננים ומצטיינים בבתי ספר יסודיים הטרוגניים / تقرير معلومات داعمة للتخطيط: دمج وتطوير الموهوبين والمتفوّقين في المدارس الابتدائيّة غير المتجانسة

דוח מת"ת: שילוב וקידום מחוננים ומצטיינים בבתי ספר יסודיים הטרוגניים / تقرير معلومات داعمة للتخطيط: دمج وتطوير الموهوبين والمتفوّقين في المدارس الابتدائيّة غير المتجانسة

שם המחבר: ד"ר עדו ליטמנוביץ , חוקרת מלווה - ד"ר יעל לנדאו
שנת הפרסום: 2018 - תשע"ט
בתי הספר היסודיים בישראל הטרוגניים על פי רוב ובהם תלמידים בעלי יכולות שונות. דוח זה מתמקד בתלמידים המחוננים והמצטיינים, ומציג אפשרויות וכלים שונים להוראה מיטבית עבורם במסגרת הבית־ספרית.
כיוון שתלמידים מחוננים ומצטיינים שוהים רוב שעות השבוע בכיתות רגילות, חוקרים ואנשי שטח בַּתחום מדגישים את הצורך להכשיר מורים לטפח תלמידים מחוננים ומצטיינים. אולם רוב המורים המלמדים בכיתות הטרוגניות בארץ ובעולם חסרי הכשרה ייחודית בהוראת מחוננים. יחד עם זאת, מחקרים בהוראת מחוננים ומצטיינים ותוכניות הוראה שפותחו על בסיסם הם עדות לכך שיש כלים ומתודות שגם מורים ללא הכשרה פרופסיונאלית להוראת מחוננים יכולים ליישם בכיתתם בהצלחה.
האגף לתלמידים מחוננים ומצטיינים עוסק בימים אלו בפיתוח מודלים להוראת מחוננים ומצטיינים בבתי הספר היסודיים. הוא פנה ליזמה למחקר יישומי בחינוך בבקשה להציג דוגמאות מהעולם למענֶה לצרכים של תלמידים מחוננים ומצטיינים בבית הספר היסודי, במהלך יום לימודים רגיל.
 
בדוח זה מוצגים שיטות וכלים בהוראת מחוננים ומצטיינים שהשימוש בהם רווח ומבוסס מחקרית. אלו נחלקים להתערבויות שמורים יחידים יכולים להפעיל באופן עצמאי בכיתה ולתוכניות שהיקפן שכבה או בית ספר שלם. נעשה מאמץ להציג בדוח שיטות וכלים קלים יחסית להטמעה – כאלו שניתן להשתמש בהם להוראה באופן מיטבי, ללא הכשרה פרופסיונאלית של מורים בתחום וללא ניסיון מיוחד בהוראת מחוננים. לבסוף, הדוח מציין דרכים אפשריות להטמעת השיטות והכלים הנסקרים בו. הדוח יוצא מתוך הנחה שעל מורים להיות מודעים לכך שהתלמידים המחוננים והמצטיינים זקוקים למענה ייחודי במסגרת שילוב, ושהמטרה הפדגוגית אינה להתאים אותם למערכת, אלא לאפשר להם לפתח את אישיותם באופן מלא.
 
 
المدارس الابتدائيّة في إسرائيل غير متجانسة بمعظمها، وتتفاوت فيها قدرات الطلاب. هذا التقرير يلقي الضوء على الطلاب الموهوبين والمتفوّقين، ويعرض الإمكانيّات والأدوات المختلفة لأساليب التعليم الأمثل لهم في الإطار المدرسي.
 بما أنّ الطلاب الموهوبين والمتفوّقين يقضون معظم ساعات الأسبوع في صفوف عاديّة، يشير الباحثون في هذا المجال إلى ضرورة تأهيل المعلّمين من أجل تطوير ورعاية الطلاب الموهوبين والمتفوّقين. إلّا أنّ معظم المعلّمين الذين يعلّمون في الصفوف غير المتجانسة في البلاد وحول العالم ينتقصون إلى التأهيل المطلوب لتعليم الموهوبين. مع ذلك، فإنّ الأبحاث التي أجريت حول تعليم الموهوبين والمتفوّقين، والمناهج الدراسيّة التي تمّ تطويرها بناءً على ذلك هي شهادة على أنّ هناك أدوات وأساليب يمكن للمعلّمين غير الحاصلين على تأهيل مهني لتعليم الموهوبين أن يطبّقوها في صفوفهم بنجاح.
قسم الطلاب الموهوبين والمتفوّقين يعمل في هذه الفترة على تطوير نماذج لتعليم الموهوبين والمتفوّقين في المدارس الابتدائيّة. توجّه للمبادرة - مركز معلومات وبحث في التربية والتعليم مطالبًا بعرض أمثلة من حول العالم على تلبية احتياجات الطلاب الموهوبين والمتفوّقين في المدارس الابتدائيّة خلال اليوم الدراسي العادي.
يعرض هذا التقرير الأساليب والأدوات المختلفة المستعملة والمثبتة علميًا في تعليم الموهوبين والمتفوّقين، تنقسم هذه الأساليب والأدوات إلى طرق يمكن للمعلمين تطبيقها بشكل ذاتي في الصفّ، وإلى مناهج دراسيّة على نطاق طبقة أو مدرسة بأكملها. يحاول التقرير قدر الإمكان عرض أساليب وأدوات سهلة نسبيًا من حيث الترسيخ والتطبيق - كتلك التي يمكن استخدامها للتعليم بالشكل الأمثل دون حاجة لتأهيل مهني للمعلّمين في المجال وبدون حاجة لوجود خبرة خاصة في تعليم الموهوبين. في النهاية، يعرض التقرير الطرق الممكنة لترسيخ وتطبيق الأساليب والأدوات التي يستعرضها. يعتمد التقرير على الفرضيّة بأنّه من واجب المعلّمين أن يعرفوا أنّ الطلاب الموهوبين والمتفوّقين بحاجة إلى تعامل خاص في إطار الدمج، وأنّ الهدف التعليمي هو ليس ملاءَمتهم للجهاز بل تمكينهم من تطوير شخصيّتهم بشكل كامل. 
 
 
 

contents