יוזמה - מרכז לידע ולמחקר בחינוך - פעילויות לפי סדר התרחשותן (מהמאוחרת למוקדמת)
ליצירת קשר | English | للصفحة باللغة العربية | לדף הפייסבוק |

מדידת שיפור בבתי הספר בישראל قياس التحسّن في المدارس في إسرائيل

סוג פעילות: קבוצת עבודה
מרכז פעילות: עודד בושריאן
תקופת הפעילות: 2019 - 2020

בהזמנת משרד החינוך, הקימה היוזמה קבוצת עבודה שמטרתה ללמוד על אסטרטגיות למדידת שיפור בבתי הספר בישראל.

כמו חלקים אחרים במערכת החינוך, גם בתי הספר בישראל נמדדים לעיתים קרובות ובמדדים רבים. מדידות אלו מאפשרות להציג תמונת מצב של בתי הספר בנקודת זמן מסוימת. הן אינן מאפשרות לבחון ולהציג בצורה מדויקת את השיפור שעבר בית הספר במשך תקופה. השוואה פשוטה בין תקופות יכולה לספק תובנות בנושא זה, ואולם היא אינה עונה על שאלות אחרות, כגון האם עלייה של ארבע נקודות בזכאות לבגרות בבית ספר אחד שוות ערך לעלייה זהה בבית ספר אחר? האם שיפור של 4 נקודות, מציון ממוצע 90 לציון ממוצע 94, זהה במשמעותו לשיפור מציון ממוצע 80 לציון ממוצע 84?

בקבוצת העבודה משתתפים אנשי אקדמיה מתחומי החינוך, הכלכלה והסוציולוגיה. את עבודתם מלווים אנשי מטה ממשרד החינוך, מאגפים העוסקים בנושא מדידת שיפור בית ספרי.

כדי למצוא את שיטת המדידה המיטבית, תגדיר קבוצת העבודה מהו המשתנה או מהם המשתנים שעל פיהם יימדד השיפור, מהו טווח הזמן שעל פניו יימדד השיפור ואֵילו משתני רקע נוספים תורמים לשיפור. תהליך המדידה יכלול את הפעולות הבאות:

 

  • בחינת הנתונים הקיימים במאגרי המידע של משרד החינוך על בתי הספר.
  • בחינה של שיטות וגישות שכיחות ומקובלות במחקר בנושא שיפור בית ספרי, ומהם היתרונות והחסרונות לשימוש בהן.
  • בחינה של דרכי מדידה קיימות של שיפור בית ספרי בישראל.
  • בחינת השלכות אפשריות של מדידת שיפור בית ספרי, וכיצד ניתן להימנע מהשלכות שליליות.

במסגרת תהליך הלמידה תשוחח קבוצת העבודה עם מומחים מהארץ ומחו"ל, תבחן חלופות לשיטות מדידה של שיפור בית ספרי, ותציג דוגמה למדידת שיפור בית ספרי באחד המדדים שייבחרו.

 
بناءً على طلب وزارة التربية والتعليم، شكّلت المبادرة طاقم عمل بهدف تعلّم استراتيجيّات قياس التحسّن في المدارس في إسرائيل.
 
كما بقيّة اجزاء الجهاز التربوي، كذلك المدارس في إسرائيل تقاس كثيرًا من حيث مؤشّرات متعدّدة. هذه القياسات تسمح بعرض صورة وضع المدارس في وقت معيّن. هذه القياسات لا تتيح المجال لفحص وعرض التحسّن الذي طرأ على المدرسة خلال فترة معيّنة بشكل دقيق. المقارنة البسيطة بين الفترات الزمنيّة يمكن أن تقودنا إلى نتائج معيّنة في هذا الشأن، لكنّها لا تجيب عن أسئلة أخرى، مثلًا: هل ارتفاع أربع نقاط استحقاق في البجروت في مدرسة معيّنة مساوٍ بقيمته لنفس الارتفاع في مدرسة أخرى؟ هل التحسّن بـ 4 نقاط، من معدّل علامات 90 إلى معدّل علامات 94، مكافئ للتحسّن من معدّل علامات 80 إلى معدّل علامات 84؟
 
طاقم العمل مؤلّف من مختصّين أكاديميّين في مجال التربية، الاقتصاد وعلم الاجتماع. ترافق عمل الطاقم مجموعة من المختصّين في وزارة التربية والتعليم، من الأقسام التي تتعامل مع مسألة قياس التحسّن المدرسي.
 

لإيجاد طريقة القياس الأفضل، يحدّد طاقم العمل المتغيّر أو المتغيّرات التي بموجبها سيقاس التحسّن، ما هي الفترة الزمنيّة التي سيقاس خلالها التحسّن وما هي متغيّرات الخلفيّة الأخرى التي تساهم في التحسّن. تشمل سيرورة القياس الخطوات التالية:

  • دراسة المعطيات القائمة في قواعد البيانات الخاصة بوزارة التربية والتعليم عن المدارس.
  • دراسة الطرق والأساليب الشائعة والمتّبعة في البحث حول موضوع التحسّن المدرسي، وما هي الحسنات والسيّئات في استخدامها.
  • دراسة طرق القياس القائمة لتحسّن المدارس في إسرائيل.
  • دراسة التأثيرات المحتملة لقياس التحسّن المدرسي، وكيف يمكن تفادي التأثيرات السلبيّة.

 

في إطار عمليّة التعلّم، سيتحدّث طاقم العمل مع مختصّين من البلاد وخارجها، وسينظر في البدائل الممكنة لطرق قياس التحسّ المدرسي، وسيعرض نموذجًا لقياس التحسّن المدرسي في أحد المؤشّرات.